DE OERKRONIEK

“PROLOOG Dit is de Stad. Egren werd wakker van het water. Elke ochtend dezelfde volgorde. Stroomopwaarts ging het verdeelwerk open, nog voor het licht, en dan liepen de lopen vol: eerst de grote, dan de kleine, dan de kleinste, die onder zijn vloer door ging. Hij telde mee zonder het te willen. Zoveel naar het noor-den, zoveel naar het oosten, zoveel voor de pleinen, zoveel voor de verre velden. Dat was ooit getekend, door handen die er goed over hadden nagedacht, en sinds die tekening hoefde niemand er meer over na te denken. Hij kwam in twee keer overeind. Zijn vleugels hadden verkeerd gelegen en hij moest ze tweemaal openen voor ze meededen. Dat hoorde bij tachtig. Beneden stond de deur van Peth open en de warmte van de oven kwam de trap op. Peth brak een half brood af en gaf het hem zonder te kijken. “Het water liep goed vannacht,” zei Egren. “Het water loopt altijd goed.” “Dat is wat een goed werk is. Iets waar duizend mensen op leven zonder er ooit aan te denken.” “Ik denk eraan als het niet loopt.” “Dat is nooit gebeurd.” “Nee.” Twintig kinderen op het oudste plein van de Stad, het plein met de gladde stenen. Voor de rij stond Sivor, en Sivor telde. Op drie liet het plein ze los. Niet allemaal: Kivan ging op twee, want Kivan ging altijd op twee, en Isma bleef staan en ging daarna te laat. “Achteraan,” zei Sivor. “Meester. Ik ben de laatste.” “Je bent de tweede.” Sivor keek naar de lucht, waar Kivan te hoog hing. “Er is er altijd één die te vroeg springt en één die te laat durft. Een rij die in één keer opstijgt, is een rij die niets meer leert.” Bij drie was ze weer aan de beurt en bij drie ging ze mee. Ze kwam beneden in negentien kinderen die haar vast-hielden en door elkaar heen schreeuwden voor lucht die niet van hen was. Sivor liet het duren en tikte toen met twee vingers op zijn borst, en de rij werd stil. “Voor jou is het klaar hier.” Isma deed twee stappen naar voren. Vleugels wijd, dan gebogen, dan de punten naar voren, naar hem toe, tot vlak voor zijn schouders. Sivor maakte hem terug. Egren keek ernaar met zijn duim in de korst van zijn brood. Zeventig jaar terug had hij op diezelfde stenen voor Rethen gestaan, en Rethen had hem teruggemaakt. Hij kon nog vertellen hoe koud het was en aan welke kant de zon stond. In het hart van de Stad stond de zaal van de Raad met de deuren open. Die staan altijd open. De scharnieren zitten erin en zijn nooit gebruikt, en de grap is dat de deurenmaker van de Raadszaal het eerlijkste brood verdient: hij maakt iets wat alleen maar mooi hoeft te zijn. Binnen werd traag vergaderd, en traag is hoe dat huis zorgvuldig zegt. Op de drempel hield een raadslid zijn vleu-gels laag en wijd en open, want voor de Wet verbergt een mens niets. Egren bleef niet staan om te luisteren en niemand blijft daar staan. Wat er gewogen wordt, wordt morgen toch ver-teld, op de pleinen en bij het water, waar alles verteld wordt. De avond is van het water, zoals de ochtend, maar zachter. Stroomopwaarts ging het verdeelwerk dicht en je kon de Stad horen ophouden zoals een lied ophoudt: loop voor loop, wijk voor wijk, tot alleen de gracht nog praatte. Isma kwam te laat en ging op de drempel naast hem zitten met haar heup stijf van de ochtend. “Wat betekent hij,” zei ze. “De groet.” “Dat weet iedereen en dat zegt niemand.” “Ik vraag het aan u.” “Hij is voor wat je liefhebt. Mijn hemel is jouw hemel. Zo dicht kom je met woorden, en het is te klein, en er is niets beters.” “Ze raken elkaar niet,” zei Isma. “De punten. Dat is juist het fijne. Dat laatste stukje lucht dat er altijd tussen blijft.” “Dat zeggen jullie allemaal.” Ze zat een tijd met haar armen om haar knieën. “Wat was er voor de Stad?” “Niemand heeft de Ontwaking opgeschreven,” zei Egren. “Toen het Eerste Volk leerde schrijven, was ze al oud. De oudste bladen beginnen allemaal hetzelfde. Er was het volk, en er was de Wet, en er was de Stad. Verder terug staat er niets.” “Heeft niemand gekeken?” “Niemand heeft ooit gewild. Wie alles heeft, graaft niet naar het begin.” Hij verlegde zijn rechtervleugel, die al veer-tig jaar pijn deed bij de aanzet. “En alles hier begint hetzelf-de. In een rij, met tellen, en met juichen voor een ander.” Isma stond op om naar binnen te gaan. Op de drempel raakten hun vleugelpunten elkaar even, een dank, een welte-rusten, het kleine ding dat zegt: ik ben er, jij bent er, loop maar door. Langs de hele straat gingen de lampen aan achter de ra-men, één voor één, zonder haast, want er was nergens haast. Egren bleef zitten tot het laatste geluid, en het laatste ge-luid was hetzelfde als het eerste. Water dat liep waar mensen het heen hadden gewezen, geduldig, in het donker, langs dui-zend huizen vol slapende mensen die nooit hebben hoeven weten hoe zeldzaam ze waren.”